کابل نسوز چیست؟ معرفی انواع کابل نسوز
کابل نسوز چیست؟
زمانی که از کابل نسوز صحبت میشود، تصور بر این است که این کابلها به هیچ عنوان آتش نگرفته و نمیسوزند. در مورد کابل نسوز که به نام کابل ضد حریق نیز شناخته میشود باید گفت که این کابلها در برابر آتش، حرارت و حریق مقاومت بالایی داشته و میتوانند یک دمای مشخص را در برخورد با شعلههای آتش برای یک مدت زمان معین تحمل نمایند. در واقع این کابلها در زمان آتشسوزی مقاومت بالایی داشته و دیرتر آتش میگیرند.
اجزای تشکیل دهنده کابل نسوز
در مورد کابلهای نسوز باید به این موضوع اشاره کرد که این کابلها بر اساس یک سری استانداردهای مشخص طراحی و تولید میشوند تا در محیطهای مختلف مقاومت خوبی در برابر حرارت و آتش داشته باشند. کابلهای نسوز از اجزای زیر تشکیل شدهاند:
- هادی یا رسانا: به طور معمول از مس خالص آنیل شده برای ساخت رسانا در کابل نسوز استفاده میشود. زیرا مس هدایت الکتریکی بالایی داشته و همچنین از مقاومت بالایی در برابر حریق برخوردار است.
- سد حرارتی: در زیر رسانا در کابلهای نسوز سد حرارتی به شکل حلقه قرار دارد که دور هادی را گرفته و از تحمل دمایی بسیاری بالایی برخوردار است.
- عایق: در کابلهای نسوز از عایقهای PVC خبری نبوده و از عایق LSZH (Low Smoke Zero Halogen) استفاده میشود که در برابر حریق مقاوم بوده و به دلیل صفر بودن میزان هالوژن در آن، در هنگام سوختن دود خطرناک و سمی تولید نمیکند.
انواع کابل نسوز
همانطور که گفته شده کابلهای نسوز به عنوان یکی از پرکاربردترین انواع کابل برق در محیطهای صنعتی، در انواع مختلفی وجود دارند. کابلهای نسوز را میتوان در دو دسته کلی کابل نسوز ساده و کابل نسوز شیلددار تقسیمبندی کرد.
1- کابل نسوز ساده
کابل سیلیکونی یا کابل نسوز ساده یکی از انواع کابل است که بین منفی 60 تا مثبت 250 درجه سانتیگراد دما مقاومت دارد. همانطور که مشخص است از سیلیکون در عایق این نوع کابل استفاده میشود. ولتاژ نامی در کابل نسوز ساده در محدوده 300 تا 500 ولت قرار دارد. در صورتی که از فایبرگلاس برای عایق این کابلها استفاده شود، مقاومت دمایی و همچنین مقاومت الکتریکی آنها به میزان قابل توجهی افزایش پیدا میکند.
کابلهای نسوز ساده را بر اساس کاربرد میتوان در انواع زیر تقسیمبندی کرد:
- کابل نسوز کنترل
- کابل نسوز قدرت
- کابل نسوز فشار قوی
- کابل نسوز ابزار دقیق
- کابل نسوز اعلام حریق
- کابل نسوز دو روکش بافت
- کابل نسوز جرقهزن
2- کابل حریق شیلد دار
کابل نسوز شیلدار یکی از انواع کابل نسوز به حساب میآید که در صنایع مختلف به عنوان یکی از پرکاربردترین انواع کابل شناخته میشود. در مورد کابل نسوز شیلد دار باید گفت که این کابلها از یک یا چند عایق به همراه لایه محافظ داخلی تشکیل میشوند. کابل شیلددار از یک هادی تشکیل شده که این هادی توسط یک لایه رسانا محصور شده است.
هدف استفاده از شیلد در کابلهای ضد حریق یا نسوز این است که شیلد در این نوع کابل وظیفه دارد که از اطلاعات کابلها در برابر انواع تداخلات الکتریکی و مکانیکی محافظت کند. در ساخت شیلد از مواد مختلفی استفاده میشود که میتوان از آلومینیوم به عنوان متداولترین ماده نام برد. البته برای ساخت کابل جهت استفاده در صنایع با امواج الکترومغناطیسی بسیار بالا از مس برای ساخت شیلد استفاده میشود. به طور کلی در ساخت شیلد در کابل نسوز شیلدار از سیم مسی قلع اندود، سیم مس، سیم آلومینیوم با روکش مس، سیم آلومینیوم، سیم فسفر برنز، سیم نقره، سیم مسی نقره اندود، سیم طلا، سیم مسی طلا اندود و سیم استیل و گالوانیزه استفاده میشود.
کابلهای نسوز شیلد دار را از نظر نوع شیلد میتوان در انواع زیر تقسیمبندی کرد:
- کابل نسوز شیلدار بافت فلزی: نوع پیچش شیلد به صورت گیس بافت است و به همین دلیل از انعطافپذیری بالایی برخوردار بوده و به راحتی پاره نخواهد شد.
- کابل نسوز شیلددار فویلی: در ساخت آن از دو یا سه لایه بافت به صورت فویلی به دور کابل استفاده میشود که پوشش حداکثری ایجاد میکند.
- کابل نسوز شیلد دار مارپیچ: نوع پیچش شیلد در آن به صورت مارپیچ است.
- کابل نسوز شیلددار نواری: پوشش 100 درصدی ایجاد کرده و انرژی الکتریسیته ساکن ایجاد شده توسط امواج الکترومغناطیس را دفع میکند.
- کابل نسوز شیلددار ترکیبی: ترکیبی از روشهای قبلی است و در آن شیلد با بافت تراکم پایین و خیلی نارک به دور کابل به روش شیلد نواری پیچیده شده است.
یکی از معیارهای مهم دستهبندی انواع این کابل، درجه حرارتی است که میتوانند تحمل کنند. از نظر دمای قابل تحمل کابل نسوز به دو دسته 200 درجه و 800 درجه تقسیمبندی میشود. کابلهای 200 درجه در مقایسه با 800 درجه کاربرد و کارایی بیشتری دارند.
مزایای کابل نسوز چیست؟
کابلهای نسوز به دلیل مقاومت بالایی که در برابر حریق و حرارت دارند بهترین گزینه برای استفاده در محیطهای صنعتی و محیطهایی هستند که درجه حرارت در آنها بالا است. مزایای مختلف کابل نسوز باعث شده که این نوع کابل از کاربرد وسیعی برخوردار باشد. از مهمترین مزایای کابل نسوز میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
1- انعطاف پذیری
یکی از مهمترین مزایای کابلهای نسوز، انعطافپذیری بالای آنها است. با توجه به استفاده از مس به عنوان هادی و همچنین استفاده از سیلیکون به عنوان عایق، این سیمها از انعطافپذیری بالایی برخوردار بوده و میتوان از آن در شرایط مختلف به راحتی استفاده کرد. این ویژگی باعث شده که از کابلهای نسوز بتوان به راحتی در فضاهای تنگ مانند جعبهها، سازهها و سایر دستگاههای فعال استفاده کرد. همچنین انعطافپذیری بالای کابلهای نسوز باعث شده که امکان استفاده از آنها در شرایط آب و هوایی مختلف فراهم باشد.
2- مقاومت حرارتی بالا
اصلیترین و مهمترین ویژگی و مزیت کابلهای نسوز مقاومت بالای آنها در برابر حرارت است. نوع ساختار و طراحی کابل نسوز باعث شده که محدوده دمای استاندارد آنها بین منفی 60 تا 200 درجه سانتیگراد باشد. این ویژگی باعث شده که بتوان از کابلهای نسوز در شرایط دمایی مختلف به راحتی و بدون نگرانی از وارد شدن آسیب استفاده کرد.
3- مقاومت در برابر آب و هوا و اشعه UV
یکی از مهمترین مزیتهای کابل نسوز که از روکش و عایق سیلیکونی برخوردار است، مقاومت در برابر شرایط و تغییرات آب و هوایی و همچنین اشعه UV است. سیلیکون در این شرایط میتواند به راحتی خواص خود را حفظ کرده و در برابر ترک خوردن و خراب شدن مقاومت کند.
4- مقاومت شیمیایی
یکی از ویژگیهای سیلیکون به عنوان ماده به کار رفته در ساخت عایق کابلهای نسوز این است که میتواند در برابر اسیدها، بازها، سوختها، جلاها و مواد شیمیایی مقاومت کند. این ماده میتواند در صورت تماس با این مواد شیمیایی در محیطهای صنعتی مختلف یکپارچگی خود را حفظ کرده و دچار آسیب نشود.
5- مقاومت در برابر سایش
سایش یکی از عوامل فیزیکی است که میتواند آسیب جدی به کابلها وارد کند؛ اما جنس سیلیکونی عایق کابل نسوز در برابر سایش مقاوم بوده و احتمال وارد شدن آسیب به آن در اثر سایش به میزان قابل توجهی کم است.
6- دوام طولانی مدت
در صورتی که عایق کابل سیلیکونی به شکل صحیح فرموله شده باشد، میتوان انعطافپذیری، استحکام دی الکتریکی و سایر خصوصیات کلیدی خود را برای مدت زمان بسیار طولانی حفظ کرده و برای سالهای متمادی با قابلیت اعتماد و اطمینان بالا مورد استفاده قرار بگیرد.
7- انتشار دود کم
یکی از ویژگیهای کابل نسوز این است که در صورتی که آتش گرفته و بسوزد، در مقایسه با سایر موادی که به عنوان عایق کابل استفاده میشوند، دود کمتری تولید میکند. این موضوع در زمان آتشسوزی از اهمیت زیادی برخوردار بوده و باعث ایجاد محدودیت دید در محیط نمیشود.
8- قدرت دی الکتریک
یکی دیگر از مزایای انواع کابل نسوز، قدرت یا استحکام دی الکتریک بالای آن است؛ منظور از استحکام دی الکتریک این است که کابل توانایی تحمل ولتاژ بالا بدون خرابی الکتریکی را دارد. این موضوع اجازه میدهد که بتوان ضخامت عایق را نازکتر کرده و قطر کابل کاهش پیدا کند.